Czy da się opisać radości i troski, fascynację i trwogę, radość z chwili i nieuchronność przemijania w cyklu trzydziestu miniatur? Wydany w 1927 r. Dancing. Karnet balowy podejmuje próbę takiej syntezy. W trakcie lektury będziemy mieli okazję przyjrzeć się samym sobie, odnieść propozycje autorki do własnych doświadczeń i przeżyć razem z nią rollercoaster emocji.

Forma i kompozycja

Cykl stanowi zwartą, logiczną całość, a kolejność wierszy absolutnie nie jest przypadkowa. Tytuły pisane małą literą nawiązują do stylistyki awangardy lat 20. XX w. Nazwy tańców, pełniące role tytułów, podtytułów, czy doskonale wplecione w treść, łączą się z rytmem miniatury, w której występują. Podczas gdy fokstrot jest wierszem szybkim, energicznym i przepełnionym ruchem (literalnie i formalnie), blues jest wierszem spokojnym, lecz trudnym i pesymistycznym; szejk (z podtytułem tanecznym: „fokstrot”) jest przepełniony zachwytem i egzotyką, a miss ameryka (z adnotacją: „blues”) dotyka zazdrości i lęku o ukochanego.

Mistrzyni krótkiej formy i dosadnej pointy, przy pomocy autorskich wyróżnień, daje nam jasno do zrozumienia, w którym miejscu leży środek ciężkości utworu, a długością wersów i strof reguluje tempo „ruchu” i oddechu.

Zwierzęta, ludzie, emocje

Autorka Pocałunków otwiera tom odniesieniami do świata zwierząt. Kolejne utwory dotyczą relacji między kobietą, mężczyzną i otaczającym ich światem. Beztroska zabawa i spontaniczność (fokstrot) przeplata się z rozdzierającą tęsknotą (w sieci) a wiersz tytanic stanowi swego rodzaju zatrzymanie i zapowiedź trudniejszej części.

Od tej chwili poruszamy się w świecie trudnych emocji i prób. Obserwujemy przerażenie kobiety i mężczyzny wchodzących w bliskość i otwierających się na siebie nawzajem. Nieuchronność przemijania i rezygnacja miesza się tu z egzystencjalnym krzykiem i dojmującym poczuciem straty. Całość kulminuje w słodko-gorzkiej konstatacji na temat losu i szczęścia.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Ilona Kalamon, Wojciech Kotwica, Paweł Kozioł, Monika Kępska, Aleksander Skrzekut, Paulina Stefańska.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Helena Mniszkówna – powieściopisarka, autorka romansów z życia wyższych sfer, debiutowała dwutomową powieścią Trędowata. Wydane w 1930 roku, Magnesy serc były ostatnią powieścią, która ukazała się za życia autorki. Od dziś dostępne są na Wolnych Lekturach.

Dobre wykształcenie, pasjonująca praca i kochający mąż. Kasi wydawało się, że wybudowała solidne fundamenty pod szczęśliwy, pełen rodzinnego ciepła dom. Jednak zdolna absolwentka politechniki wkrótce przekona się, że planowanie przyszłości nie przychodzi jej z taką łatwością jak kreślenie projektów architektonicznych. Zwłaszcza gdy spokój serca zakłócą tajemnicze, magnetyczne siły oddziaływania, które pociągną ją w kierunku pewnego mężczyzny…

Teatrzyk „Zielona Gęś” Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego to zbiór 160 scenek dramatycznych, które pierwotnie ukazywały się na łamach „Przekroju”. Mają one charakter satyryczny – kpią z socrealistycznej rzeczywistości, ośmieszają polską inteligencję, politykę, społeczeństwo, przywołują postaci z mitologii i z historii, śmieją się z bufonady i mesjanizmu. Gałczyński robi to z właściwą sobie finezją, doskonale wprowadzając żart słowny, sytuacyjny czy groteskę.

227 lat temu urodził się Honoré de Balzac, francuski pisarz, autor monumentalnego cyklu powieściowego ,,Komedia ludzka”, na który składa się ponad 130 utworów i poznajemy ponad 2000 postaci. Z tej okazji na Wolnych Lekturach udostępniliśmy kolejny tom z tego cyklu – Gabinet starożytności.

Akcja Dziewięćdziesiątego trzeciego rozgrywa się w lipcu 1793 roku, w dniu pogrzebu Marata, gdy Francja stoi w obliczu jakobińskiego terroru, a w powietrzu unosi się lęk i podejrzliwość.

17 grudnia mija 71. lat od śmierci Zofii Nałkowskiej, pisarki, publicystki i dramatopisarki. Od 1 stycznia 2025 roku jej twórczość znajduje się w domenie publicznej, dzięki czemu na Wolnych Lekturach mogliśmy udostępnić już Medaliony i Granicę. Obie pozycje znajdują się na liście lektur dla szkół ponadpodstawowych. Dziś udostępniamy tytuł, który w podstawie programowej języka polskiego się nie znalazł — Romans Teresy Hennert. 

Od 1 stycznia 2025 roku twórczość Leona Schillera znajduje się w domenie publicznej. Schiller był reżyserem, inscenizatorem, dyrektorem teatru, pedagogiem, działaczem teatralnym, kompozytorem, pieśniarzem, tłumaczem, krytykiem i historykiem teatru, twórcą scenariuszy teatralnych i słuchowisk radiowych. Był autorem Pastorałki, która premierę miała 24 grudnia 1922 roku w Teatrze Reduta w Warszawie. Tekst tego misterium ludowego od dziś dostępny jest na Wolnych Lekturach.

Na Wolnych Lekturach udostępniliśmy powieść, w której po raz pierwszy pojawiło się w języku polskim słowo „samolot” – Samolotem dookoła świata Władysława Umińskiego.

Korzystając z przełomowego wynalazku — spalinowej maszyny latającej — grupa przyjaciół wyrusza w podróż dookoła świata. Szlak wyprawy wiedzie przez Amerykę Północną, gdzie odwiedzają plemiona indiańskie, następnie kierują się w stronę bieguna północnego. W Azji spotykają mnichów buddyjskich z samym dalajlamą na czele i lecą ku Himalajom. W Indiach podróżują na słoniach i biesiadują z indyjskim księciem.

Dwanaście krzeseł to jedna z najbardziej znanych rosyjskich powieści satyrycznych. Została napisana w 1928 roku wspólnie przez Ilję Ilfa i Jewgienija Pietrowa. Pierwsze polskie wydanie w tłumaczeniu Haliny Pilichowskiej ukazało się rok później w odcinkach na łamach czasopisma „Robotnik”. Na Wolnych Lekturach udostępniliśmy dziś tę powieść.

Kolekcja utworów Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej na Wolnych Lekturach powiększyła się o kolejny utwór. Tym razem prezentujemy sztukę Babę-dziwo, która opowiada o przemocy w zakresie praw reprodukcyjnych w autorytarnie rządzonym przez kobietę państwie, którego nazwa: Prawia stoi w sprzeczności z polityczną rzeczywistością, negującą prawa i depczącą prawość.